Dünya Merkez Bankaları ve Türkiye’de Krediler: Enflasyon Yükselişi Karşısında Politika Dengesi

ABD-İran geriliminin potansiyel etkileri ile Hürmüz Boğazı’nın kapanması, petrol fiyatlarında ve maliyet baskılarında yeni dalgalanmaları tetikledi. Bu gelişmeler, küresel merkez bankalarının faiz kararlarını yeniden düşünmelerine yol açıyor. İç piyasada ise konut kredisi faizlerinde son dönemde bir yükseliş kaydedildi.

28 Şubat haftasında, ABD-İran ihtilaflarının alevlenmesinden bir gün önceki veriler bize konut kredisi faizlerinin yıllık ortalamasının yaklaşık yüzde 34,63; taşıt kredilerinde yüzde 39,12; ihtiyaç kredilerinde ise yüzde 56,79 olarak görüldüğünü gösteriyor. Aynı çağlar, 29 Mayıs haftasında ihtiyaç kredilerinde aylık enflasyonist baskının güçlendiğini, konut kredisinde ise yüzde 38,93 seviyesine yükselişi işaret ediyor. Bu süreçte konut kredisi en düşük payı taşıtı takip ederken, konutun ardında ikinci sıraya yerleştiği dikkat çekti.

Bankalarda konut kredilerinin en düşük oranı 1 milyon TL üzerinde 120 ay vade için bile aylık ödemelerin belirginleştiği bir dönemde, en düşük konut kredisi faizi yüzde 2,69’a çıktı. Böylece kredinin toplam geri ödeme miktarı, varsayımsal olarak en iyi durumda yaklaşık 3,18 milyon TL olarak hesaplandı. Vergi ve diğer giderler dikkate alındığında, önceki hesaplamalarda yüzde 2,49 faizle karşılaştırıldığında aylık taksitler belirgin biçimde artış gösterdi.

Küresel para politikaları nasıl şekilleniyor? Uluslararası merkez bankaları, yüksek enflasyon baskılarını sürdürürken faiz indirimi sürecini yeniden gözden geçiriyor. Avrupa Merkez Bankası’nın olası bir faiz artışını ve politika faizinin hafifçe yükselmesini öngören piyasalar var. ABD Merkez Bankası için de enerji maliyetlerindeki artış inflasyonu beslemeye devam ettiği sürece bir sonraki adımın indirim değil, hatta olası bir faiz artışı olabileceği yönünde beklentiler mevcut. BoJ ise enflasyonda yukarı yönlü riskler nedeniyle faiz artışına dair sinyallerini sürdürdü. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ise 2024 Aralık’tan itibaren kademeli olarak faiz indirimine gideceğini belirtmiş olsa da son toplantıda faizi yüzde 37 olarak sabit bıraktı.

İç politikada enflasyon ve odak noktası PPK’nin son açıklamasında, jeopolitik gelişmelerin etkisiyle enerji fiyatlarında görülen yüksek volatilitinin iktisadi faaliyete olan etkileri için dikkatli bir takibin sürdüğü ifade edildi. Enflasyon görünümünün, iç enerji maliyetleri ve ekonomik faaliyet üzerindeki olası ikincil etkileriyle şekilleneceği kaydedildi.