SGP ve Türkiye: 2025 Geçici Sonuçlarıyla Kişi Başına GSYH ve Tüketim Endeksleri

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin Satın Alma Gücü Paritesi (SGP) geçici sonuçlarını açıkladı. SGP, farklı ülkelerdeki standart bir mal ve hizmet sepetinin fiyatlarının oranlanmasıyla ülkeler arasındaki fiyat düzeyini karşılaştırmaya olanak tanır; böylece gerçek fiyat ve hacim açıları uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir hale gelir. Eurostat tarafından yayımlanan 2025 geçici SGP sonuçlarına göre AB’nin 27 üyesi için kişi başına GSYH endeksi ortalama 100 iken Türkiye için bu değer 67 olarak kaydedildi ve AB ortalamasının yaklaşık üçte biri düzeyinde kaldı. Değerlendirme kapsamında 27 AB üyesi, 3 EFTA ülkesi (İsviçre, İzlanda, Norveç) ve 6 aday ülke (Türkiye dahil) dahil edilerek toplam 36 ülke üzerinden karşılaştırmalar yapıldı.

SGP’ye göre kişi başına GSYH endeksinin en yüksek değeri 239 ile Lüksemburg’da, en düşük değeri ise 36 ile Bosna-Hersek’te belirlendi. Ayrıca Lüksemburg’un AB ortalamasının yüzde 139 üzerinde, Bosna-Hersek’in ise yüzde 64 altında olduğu görüldü. Türkiye’nin 2025 yılı için fiili bireysel tüketim düzeyi 70 olarak belirtildi.

Kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) özelinde ülkelerin gelişmişlik seviyeleri değerlendirilirken, tüketici refahını ölçmek için fiili bireysel tüketim endeksleri daha uygun bulunur. Fiili bireysel tüketim, bireylerin satın aldığı mal ve hizmetlerin yanı sıra devlet veya kar amacı gütmeyen kuruluşlar tarafından sunulan hizmetleri de kapsar. Bu endeks için Türkiye’nin değeri 70 olarak açıklanmış ve AB ortalamasına göre yüzde 30 geride kaldığı ifade edilmiştir. 36 ülke arasında en yüksek değer 145 ile Lüksemburg’da, en düşük değer ise 44 ile Bosna-Hersek’te görülmüştür.

Türkiye’nin fiili bireysel tüketime ilişkin fiyat düzeyi endeksi ise 2025 yılı geçici sonuçlarına göre 52 olarak duyuruldu. Fiyat düzeyi endeksi, bir ülkenin ulusal para biriminin diğer ülkelerle karşılaştırıldığında alım gücü açısından ne durumda olduğunu gösterir. 100’ün üzerinde olanlar “pahalı”, 100’ün altında olanlar ise “ucuz” olarak yorumlanır. Bu bağlamda Türkiye’nin endeksi, AB genelinde avro bazında aynı mal ve hizmet sepetinin karşılığı için gereken liranın karşılığını ifade eder.

Satın alma gücü paritesine göre ülkelere ait kişi başına GSYH ve bireysel tüketim endeks değerleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur: