Küresel Gelişmeler ve Türkiye Üzerindeki Etkileri: Enerji, Tüketici ve Üretici Fiyatlarındaki Dalgalanmalar

Çin’de yaşanan enerji ve emtia fiyatlarındaki yükseliş, Orta Doğu’daki çatışmaların küresel piyasaları nasıl etkilediğini bir kez daha gösterdi. ABD ve İsrail’in İran’a müdahalesinin tetiklediği jeopolitik gerilimler, üretici fiyatlarını etkilemeye devam ediyor. Nisan ayında Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), yıllık olarak %2,8 artış kaydetti ve bu artış, savaşın enerji ve hammadde maliyetleri üzerindeki baskısının önceki aya göre daha belirginleştiğini gösterdi. Uzun süredir süren gerilemenin ardından 2022’nin son çeyreğinde başlayan düşüş, mart ayına kadar hafif bir artışla yer değiştirdi; ÜFE’nin son 3 yıldır süren düşüş trendinin kırıldığına işaret ediyor. Bu yılın başında da Ocak’ta %1,4 ve Şubat’ta %0,9 gibi aralıksız düşüşler yaşanmıştı.

Tüketici fiyatlarıyla ilgili tablo da değişmiyor Enflasyonun temel göstergesi olan TÜFE ise nisanda yıllık karşılaştırmada %1,2 oranında yükseldi. Şubat ayında tüketici fiyatları yıllık bazda %1,3 artmış ve bu, son 3 yılın en yüksek seviyesine işaret etmişti. Mart ayında da %1 artış yaşanmıştı. Çin’de 2023’ten bu yana enflasyon yavaş bir seyir izliyor; 2023 ve 2024’te sadece %0,2 artış kaydedildi ve 2025’te sabit kalması bekleniyordu. Hükümet ise bu düşük enflasyon ortamında hedeflenen %3 olan yıllık enflasyon oranını %2’ye çekmiş durumda.

Hürmüz Boğazı krizinin etkisi küresel akışları kilitliyor ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı operasyonlar ve İran’ın karşı saldırıları, Basra Körfezi’nde tansiyonu yükseltti. Bu durum, dünya mal ve enerji ticareti için kritik bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nı ciddi oranda etkiledi. Bölge, dünya petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birine ve gübre ticaretinin yaklaşık üçte birine ev sahipliği yapıyor. Çin’in ithal ettiği petrolün yaklaşık %45’i ile LNG’nin %30’u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı üzerinden ülkeye ulaşıyor. Boğazdaki tanker trafiğinin kesintiye uğraması, küresel petrol tedarik zincirlerinde aksamaya ve petrol fiyatlarının yükselmesine yol açıyor.