TBMM’nin Açılışı ve Kurtuluş Mücadelesinin Seyri: 23 Nisan 1920’nin Anlattığı Anlar

İşgal altında yaşayan Anadolu ve Rumeli topraklarında, Mustafa Kemal Paşa önderliğinde başlatılan direnişin mihenk taşı olan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 23 Nisan 1920 tarihinde açıldı. Bu açılış, Kurtuluş Savaşı’nın kritik dönemeçlerinden biri olarak görüldü ve Cumhuriyet’e doğru atılan uzun yolun ilk somut adımlarını simgeledi.

İlk adımlar, Amasya Genelgesiyle Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan kararların yol göstericiliğiyle şekillendi. Mondros Mütarekesi’nin ardından ülkenin işgali sürerken, Mustafa Kemal Samsun’a çıkarak direnişin örgütlü temellerini attı ve Anadolu’nun ulusal güçlerinin tek bedende birleşmesini sağladı. 1919 sonbaharında yapılan seçimlerden sonra toplanan Osmanlı Mebusan Meclisi, 28 Ocak 1920’de Misak-ı Milli prensiplerini benimsedi ve bağımsızlık hedefinin netleştiğini ortaya koydu.

İstanbul’un işgali ve aydınların tutuklanması sürecinde Ankara’ya geçişler hızlandı. Meclis, 18 Mart’ta çalışmalarını tatil etti ve Mustafa Kemal’in çağrısıyla Ankara’da olağanüstü yetkilerle yeni bir Meclis kurma kararı alındı. Genelgeyle, ulusun bağımsızlığını ve devletin kurtuluşunu sağlamak amacıyla, ulusça yetkinin tek merkezi olarak Meclis’in Ankara’da toplanması istendi. Bu amaçla seçilen milletvekilleri ile Meclis, 22 Nisan’da açılışını duyurdu ve kararlar bu çerçevede alınmaya başlandı.

23 Nisan 1920’de ise Hacı Bayram Camii’nde ibadet sonrası düzenlenen törende ilk TBMM resmen açıldı. Bu tarih, Cumhuriyet’e giden yolun en kritik durağı olarak hatırlanır ve milli iradenin yansıdığı tek kurum olarak TBMM’nin konumunu pekiştirir. Atatürk’ün Meclis’in önemine vurgu yapan sözleri, o günlerden günümüze taşıdığı kilit düşünceleri yansıtır. “Milletin iradesi ve amaçları doğrultusunda hareket eden güçler, bağımsızlık için tek çatı altında toplanır.” Bu düşünceler, Meclisin kurumsal varlığını ve milli dayanışmanın simgesini oluşturur.