Küresel Enerji ve Gıda Fiyatlarında Mentefiz Etkileri: Emtia Piyasalarında Yeni Tahminler

Salı günü yayımlanan ve “Emtia Piyasaları Görünümü” adlı rapor, emtia fiyat endeksinin bu yıl yaklaşık %16 oranında artacağını öngörüyor. Rapor, Rusya’nın Ukrayna’a müdahalesinin enerji piyasalarını sarstığı ve küresel enflasyonu tetiklediği dönemde, bu artışın yıl içindeki ilk yükseliş olacağını belirtiyor.

İran ile yaşanan çatışmaların enerji ve gübre fiyatlarında zirveye yöneldiği bu süreçte, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasının dünya piyasalarında tarihî bir şok etkisi yarattığına dikkat çekiliyor. Deniz yoluyla ham petrol ticaretinin önemli bir kısmını oluşturan bu bölgenin kapanışı, enerji ve emtia piyasalarında dalgalanmaları derinleştirdi.

Enerji maliyetleri üzerinde belirleyici bir etki oluşturan gelişmelerin ardından Dünya Bankası, önümüzdeki dönemde enerji fiyatlarında yükselişin süreceğini kaydediyor. Buna göre, yılsonu itibarıyla enerji fiyat endeksinin yaklaşık %24 artması bekleniyor ve Brent petrolün ortalama yılı 86 dolar/varil olarak öngörülüyor; bu rakam Ocak ayında 60 dolar olarak görülmüştü.

Çatışmaların doğalgaz ve gübre piyasalarını da hızla etkilediği raporda, gübre maliyetlerinde bu yıl yaklaşık %31 artış öngörülüyor. Bu durum, gelecekte mahsul verimliliğini ve gıda maliyetlerini olumsuz yönde etkileyebilir. Boğazın kapanması, ithal gıdalara bağımlı pek çok ekonominin kritik güzergahlarını kısıtlıyor ve yükselen yakıt ile nakliye maliyetleri temel ihtiyaç maddelerinin fiyatlarını yukarı çekiyor.

İklim ve gıda güvenliği açısından önemli bir uyarı olarak Dünya Bankası, petrol fiyatlarının varil başına 100 dolar üzerinde seyretmesi halinde bu yıl 45 milyon kişinin ciddi gıda güvenliği riskiyle karşı karşıya kalacağını belirtiyor. Gumruk lobi ve yoksulluk içeren gelir dağılımı tablosunda en savunmasız kesimlerin en çok etkilenmesi de bu durumun bir sonucu olarak vurgulanıyor. Dünya Bankası Yetkilisi Indermit Gill, “Savaş, kalkınmayı tersine çeviren bir güç olarak karşımıza çıkıyor; önce enerji, ardından gıda ve en son enflasyon dalgaları halinde kendini gösteriyor” dedi.