İran ve ABD Mutabakat Taslağı Üzerine Güncel Özet: Yaptırımlar, Hürmüz ve Nükleer Başlıklar

ABD ile İran arasında hazırlanan mutabakat taslağında petrol yaptırımlarının kaldırılması hedefi, nükleer programının sınırlanmasıyla paralel olarak ele alınmaktadır. Taslak, dondurulan varlıkların serbest bırakılması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden ticari gemilere açılması gibi kapsamlı düzenlemeleri içerir. Taraflar nihai anlaşmayı imzaladıktan sonra 60 gün içinde ayrıntılı müzakerelere geçileceğini öne sürüyor.

Taslakta öne çıkan başlıklardan biri, Hürmüz Boğazı’nın tüm ticari gemilere yeniden açılması karşılığında ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmasıdır. Ablukaların, mutabakatın imzalanmasının hemen ardından başlayıp 30 gün içinde tamamen kaldırılacağı belirtilmektedir. Finansal başlıkta ise ABD’nin İran’a yönelik yeni yaptırımları uygulamama taahhüdünün korunacağı, ancak mutabakatın tamamlanması halinde BM ve ABD yaptırımlarının belirli bir takvime göre kaldırılacağı kaydedilir.

Ek olarak, ABD’nin belli bir süre için İran petrolüne yönelik muafiyetler sunacağı ve İran’ın petrol ihracatını yeniden başlatmasına katkı sağlayacağı aktarılıyor. Taslakta ayrıca 25 milyar dolarlık dondurulmuş varlığın serbest bırakılması ve bu kaynağın nakit transferleri, bölgesel iş birlikleri ve kredi hatları aracılığıyla yönlendirileceği ifade ediliyor. Washington’un bölgesel ortaklarıyla birlikte İran için bir yeniden inşa ve kalkınma planı üzerinde çalışacağı ve bu planın 60 gün içinde Tahran ile müzakereye açılacağı belirtiliyor.

Nükleer başlıkta, İran’ın nükleer silah üretimi ve edinimini reddettiği; mevcut faaliyetlerini genişletmeyeceği ve uranyum zenginleştirme seviyesini yükseltmeyeceği üzerinde duruluyor. Ayrıca ABD’nin, İran’ın yüksek yoğunluklu uranyum stoklarını ilerideki kapsamlı anlaşma çerçevesinde kendi topraklarında seyrelterek azaltmasına izin vereceği kaydedilmektedir. Nükleer programın geleceği ve zenginleştirme politikalarıyla ilgili nihai düzenlemeler için 60 günlük müzakere süreci öngörülüyor.

Anlaşma metni İsviçre’deki imza töreninin ardından yayımlanacak ibaresiyle öne çıkan açıklama, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in sosyal medya üzerinden arabulucuların bu hafta içinde teknik görüşmeler ve resmi imza töreni için kolaylaştırıcı rol üstleneceğini belirtmesiyle desteklenmiştir. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi, anlaşmanın sağlandığını doğrularken, metnin İsviçre’deki tören sonrası kamuya duyurulacağını ifade etmiştir. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise törene katılımı kesinleşmiş gibi görünen açıklamalarda bulunmuş ve Trump’ın katılımının da mümkün olabileceğini dile getirmiştir.