Anasayfa
Canlı Borsa
Borsa
Döviz Kurları
Altın
Hisse Senetleri
Endeksler
Kripto Paralar
Döviz Hesaplama
Döviz Çevirici
Kredi Arama
parahavadis
İran ile ABD arasındaki ateşkesin yeniden canlanması yönündeki umutlar güçlense de, kalıcı bir anlaşmanın şansı düşük olarak değerlendiriliyor. Yatırımlar_, savaşın hemen bitmesini isterken_, algının kısa vadeli piyasa hareketlerini belirleyeceğini öne sürüyor. Görüşmeler öncesinde dikkatle izlenmesi gereken altı ana konu şu şekilde özetlenebilir:
1. Görüşmeler mümkün mü? Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance’in 21 Nisan’da İran ile yeniden temas için Pakistan’a gitmesini öne sürerken, 22 Nisan’da ateşkesin sona ereceğini belirtti. İran tarafının heyet göndermeye hazır olup olmadığı konusunda net bir duruş sergilemese de, Vance’in planının bu kadar uzun bir yolculuğa çıkabilecek kadar gerçekçi olması, müzakerelerin gerçekleşme ihtimalini artırıyor.
2. Hürmüz Boğazı ve kontrol meselesi ABD, anlaşma sağlanana kadar İran’a yönelik ablukayı kaldırmayı düşünmüyor. İran ise bozga konusundaki kontrolün tanınmasının, müzakerenin temel şartlarından biri olduğunu ifade ediyor. Bu talep, ABD için zorlayıcı bir noktaya işaret ediyor. Geçmişte ortak geçiş ücreti fikrine sıcak bakıldığına dair açıklamalar da bulunmuş olsa da, boğaz yönetiminde İran’ın aktif rolünü kabul ettirmek zor görünüyor.
3. İran’ın nükleer programı İlk tur görüşmeleri, ABD’nin İran’a 20 yıllık uranyum zenginleştirme moratoryumu önermesiyle gündeme geldi. Ancak Trump, bu önerinin bile yeterli olmadığını söyleyerek, tamamen yasaklanmasını talep etti. İran için bu konudaki kırmızı çizgi, geçmişten beri en önemli meselelerden biri olarak sürüyor; daha önce ise 5 yıllık sınırlamalara sıcak bakıldığı biliniyor.
4. Yaptırımlar ve Ukratılan varlıklar İran, tüm birincil ve ikincil yaptırımların kaldırılması ile savaş zararlarının tazmin edilmesini istiyor. Bu kombinasyonun gerçekleşmesi zor görünse de yaptırımların kaldırılması ihtimali masada sürdürülebilir. Trump, 17 Nisan’da bir anlaşmanın mümkün olduğunu ima etmiş olsa da, “para el değiştirmeyecek” ifadesiyle, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılabileceği ihtimalini dolaylı olarak açık bıraktı.
5. İsrail faktörü Görüşmeler sürecinde İsrail’in rolü, taraflar arasında net bir yerde duruyor. İsrail, Hizbullah’a karşı operasyonların henüz tamamlanmadığını ve İran’ı ciddi bir tehdit olarak görmeye devam ettiğini belirtiyor. İran ise Lübnan’daki çatışmaların çözülmesi olmadan kalıcı barışın mümkün olmadığını vurguluyor. Önceki değerlendirmelerde İsrail’in diyalog dışı kalacağını söyleyen açıklamalar da bulunmuş olsa da, baskı ve yönlendirme ihtimalleri hala mevcut.
6. Görüşmeler başarısız olursa ne olur? Müzakereler istenen sonuçları doğurmazsa ya da Trump’ı tatmin etmezse, İran’a karşı gerilimin yeniden artması ihtimali güçleniyor. Daha önceki deneyimlerde ilk İslamabad görüşmeleri başarısız olduğunda ABD’nin İran’a yönelik baskısı yeniden yoğunlaşmıştı. Bu sefer de hava saldırıları gibi askeri adımların gündeme gelebileceği düşünülüyor; ancak böyle bir adım, hem ABD için hem de siyasi liderler için büyük riskler taşıyor.
