Hürmüz Boğazı ve Bölgesel Görüşmeler: İran, Umman ve Lübnan-İsrail Dinamikleri

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Umman ile Hürmüz Boğazı üzerinde işbirliği olanaklarını görüşürken, bu suyun uluslararası sular olduğuna ve herhangi bir ülkenin geçiş ücreti talep etme hakkının bulunmadığına vurgu yaptı. Abu Dabi’deki limanda basın mensuplarına konuşan Rubio, İran ile yaklaşan mutabakat çerçevesindeki müzakerelere ilişkin görüşlerini paylaştı. Uluslararası hukuka göre geçiş ücretinin ödenmesini talep etmek mümkün değildir” dedi ve bu yönde bölgedeki ülkelerin de aynı görüşte olduğunu düşündüğünü belirtti.

İran’ın gelecekte küresel yatırımlardan faydalanıp faydalanamayacağına ilişkin bir soru karşısında Rubio, bu konunun Tahran yönetiminin politik tercihine bağlı olduğunu belirtti. “İran yönetimi, terör ihraç eden bir hareket olarak mı kalacak yoksa normal bir devlet olarak mı davranacak? sorusunun yanıtı, mevcut yönde değişiklik yapıp yapmamasına bağlı olacak. Eğer normalleşirlerse, bölgedeki diğer ülkeler gibi İran için de büyük yatırım olanakları doğabilir” ifadelerini kullandı.

Lübnan ile İsrail arasındaki görüşmelerin ABD-İran sürecinden bağımsız yürüdüğü vurgulandı. Rubio, İran’ın Lübnan’daki etkisini ele alırken Hizbullah’a verilen destek ve sponsorluk unsurlarının bu konunun bir parçası olduğunu söyledi. Ancak Lübnan’ın geleceğinin, kendi egemen ve seçilmiş hükümeti aracılığıyla Lübnan halkına ait olduğunu belirtti.

Mutabakatın, bölgede yaşanan çatışmaları sonlandırıp sonlandırmayacağı konusundaki soruya karşılık Rubio, mutabakat zaptı kapsamında İran destekli vekil güçlerin saldırılarının da durdurulması gerektiğini belirtti ve bu hususun müzakerelerde ele alınacağını kaydetti. Rubio’nun bölge turu programı, 26 Haziran’a kadar BAE’nin ardından Kuveyt ve Bahreyn’i kapsayacak şekilde sürüyor.

Bu arada İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Umman’a yaptığı ziyaret kapsamında Hürmüz Boğazı’nın işletilmesine yönelik mekanizmalar üzerinde görüş alışverişinde bulunulduğunu açıkladı. Umman Dışişleri Bakanlığı ise tarafların bu mekanizmanın nasıl işleyeceğine dair ayrıntıları görüştuklarını bildirdi.