Hürmüz Boğazı için Dersler: İran-ABD Anlaşmasıyla Piyasada Yeniden Düzenlenen Olasılıklar

ABD ile İran arasındaki görüşmelerin Hürmüz Boğazı’nı kapsayan geçici anlaşması, küresel petrol piyasasında yeni arz akışlarının önünü açabilir. Geçtiğimiz üç ay içinde Brent ve WTI’de görülen sert düşüşler, taraflar arasındaki olası uzlaşmanın yatırımcıları yeniden güvene sevk edebileceği sinyallerini taşıyor. Brent, bu dönemde dört gün içinde %15’e yakın bir gerileme kaydederken varil başına yaklaşık 79 dolar seviyesinde işlem gördü; WTI ise yaklaşık 76 dolarda seyrediyor.

Görüşmenin kapanışında imzalanması beklenen geçici mutabakat, İran’a petrol satışını anında serbest bırakma gibi en geniş kapsamlı mali teşvikleri içerecek. Bu adımların, Washington ile Tahran arasındaki savaşın sonlandırılması yönündeki ileriye dönük çabaları hızlandırması ve dünya enerji piyasalarındaki arz baskısını hafifletmesi öngörülüyor. Ancak piyasalarda, uzun vadeli bir çözümün ve Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin normale dönme süresinin belirsizliği sürüyor.

BOK Financial Securities’in Kıdemli Başkan Yardımcısı Dennis Kissler, kısa vadede ABD donanmasının ticari gemilere yoğun güvenlik gözetimi sağlayacağını, mayın temizleme çalışmalarının bölgede süreceğini vurgulayarak sürecin deniz trafiğinin tamamen normale dönmesini zaman alabileceğini ifade etti. Buna karşılık, vadeli piyasalar ise geleceğe dair daha iyimser bir görünüm sunuyor; petrol akışının yeniden başlaması ihtimali giderek güçleniyor.

İlk taslak metin, tarafların şimdiye kadarki en net çerçevesini ortaya koyuyor ve 60 günlük müzakerelerle İran’ın nükleer programına yeni sınırlamalar getirilmesini hedefliyor. Taslakta İran’ın ticari gemilerinin güvenli geçişinin sağlanması ve ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki kendi kısıtlamalarını kaldırması öne çıkıyor. Bu dar su yolunun Basra Körfezi ile Hint Okyanusu’nu birbirine bağlaması, dünya petrol ulaşımının yaklaşık beşte birini taşıması açısından kritik önem taşıyor.

Taslak ayrıca ABD’nin İran ham petrolü, petrokimya ürünleri ve türevlerinin ihracatına bazı muafiyetler tanımasını öngörüyor; bu muafiyetler bankacılık, sigorta ve taşımacılık alanlarını da kapsayabilir. Böyle bir çerçeve, piyasalarda kısa vadede arz güvenliğiyle ilgili belirsizlikleri azaltmaya çalışırken, uzun vadeli enerji politikaları üzerinde de sarsıcı etkiler yaratabilir.