Sosyal Hizmetler Kanunu ve Değişiklikler: İzinler, koruyucu aile ve sosyal destekler

TBMM Genel Kurulunda, Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin ilk 6 maddesi oyçokluğuyla kabul edildi. Bu karar kapsamında Gelir Vergisi Kanunu’nda yapılan değişikliklerle Darülaceze’ye yapılan bağışlar gelir vergisi istisnası kapsamına alındı ve bağışlar destek kapsamına girdi.

Kadın çalışanları ilgilendiren bir dizi düzenleme de hayata geçirildi. Kadın memura ödenecek doğum sonrası izin süresi 8 haftadan 16 haftaya çıkarılırken, sağlık durumunun uygun olduğunu belgeleme şartı korunuyor. Ayrıca, doğum öncesi izinden doğum sonrası izne aktarılabilecek süre bir hafta daha uzatılarak toplam 24 haftalık analık izni uygulanmasına karar verildi. Ancak doğum tarihinden önce 8 hafta kadar sağlık durumunun uygun olduğunu gösteren memurlar, 2 hafta öncesine kadar kurumlarında çalışmaya devam edebilecekler.

Koruyucu aile konusuna ilişkin olarak memurlara, çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten sonra talep edilmesi halinde 10 günlük izin verilmesi öngörüldü. Koruyucu ailelerin isteğe bağlı sigorta prim ödemeleri ile ilgili düzenleme, sosyal güvenlik kurumu çerçevesinde prim ödemelerinin desteklenmesini amaçlıyor. Ayrıca, yaşlı, güçsüz ve muhtaç vatandaşlara aylık bağlanmasıyla ilgili kanunda yapılan değişikliklerle ödemelerin iadesi durumunda kanuni faiz uygulanması ve bu süreçte belgeyi düzenleyenler hakkında cezai işlemler uygulanması öngörülüyor.

Çocukların ailesi ya da yakını yanında bakımı konusunda da önemli adımlar atıldı. Sosyal Hizmetler Kanunu’na eklenen hükümlere göre, ekonomik destek üst sınırı en yüksek devlet memuru aylığı ile sınırlı tutulacak; sosyal ve ekonomik destek, yaş ve öğrenim durumuna göre belirlenecek. Bu destekler, koruyucu ve önleyici çalışmalar kapsamında aile yanında bakım ve destek sağlanması amacıyla uygulanacak ve bölgesel ihtiyaçlar doğrultusunda süreli veya geçici olarak verilebilecek. Destekler, en yüksek devlet memuru aylığı (ek gösterge dahil) sınırını aşamayacak ve 18 yaşından büyük olanlar için eğitim durumu da gözetilecek.

Bir başka hükümle, koruyucu aileyle ilgili süreçlerde, koruyucu ailenin sözleşmesi devam ederken eşlerden birinin ay içinde 30 günden az çalışması veya tam gün çalışmaması durumunda, isteğe bağlı sigorta ödemeleri aylık olarak karşılanabilecek şekilde düzenleme getirildi. Bu kapsamda, primlerin belirlenen günlük kazanç üzerinden hesaplanması ve ödeme belgelerinin ibrazı ile aylık ödemelere eklenmesi amaçlanıyor. Ayrıca eşlerin vefatı halinde de bu prim ödemelerinin devamı sağlanacak.

Kanun teklifi kapsamında öne çıkan bir diğer düzenleme ise, çocukların ailesi ya da yakını yanında bakımı ve desteklenmesiyle ilgili hükümlerin netleşmesi oldu. Eklenen hükümler, sosyal ve ekonomik desteğin nasıl hesaplanacağı, üst sınırların nasıl belirleneceği ve desteklerin ne kadar süreyle sağlanacağı konularını içeriyor. Ayrıca, çocuk kurumsal bakım yerine aile yanında büyüyorsa, desteklerin 18 yaşını doldurana kadar sürmesi öngörülüyor. Sosyal ve ekonomik destek için uygulanacak yönetmelik çalışması Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bırakıldı.

Kanun teklifinin ilk 6 maddesinin kabul edilmesi sonrasında TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun yerini almaması nedeniyle birleşim saat 14.00’e kadar kapatıldı.

Bu paket kapsamında, Darülaceze bağışlarının vergisel avantajlar kapsamında değerlendirilmesiyle sosyal yardım mekanizmalarının güçlendirilmesi hedefleniyor. Kadın memurlar için analık izni süresi 24 haftaya çıkarılırken, doğum öncesi ve sonrası izinler arasındaki dengeye dikkat ediliyor. Doğumdan önce 8 hafta ve sonrasına 16 hafta olarak uygulanacak bu süreler, çalışan kadınların sağlık durumlarına uygunluklarına göre esneklik barındırıyor.

Koruyucu ailesiz ya da aile yanında bakım talebinde bulunan çocuklar için yeni destekler ve sigorta düzenlemeleri de hayata geçiriliyor. Koruyucu ailelere verilen 10 günlük ek izin, aile yanına teslim tarihinden itibaren istek halinde kullanılabilecek. Aynı zamanda, isteğe bağlı sigorta prim ödemelerinin desteklenmesiyle sosyal güvenlik yükünün azaltılması hedefleniyor. Eşlerin vefatı durumunda da bu desteklerin kesintisiz devamı sağlanacak.

Çocukların ekonomik destekleri konusunda ise üst sınırın devlet memuru aylıklarıyla sınırlandırılması, destek miktarlarının yaş ve eğitim durumuna göre ayarlanması benimseniyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından çıkartılacak yönetmelik bu desteklerin uygulanışını ve tespit süreçlerini belirleyecek. Böylece, sosyal hizmet modeline daha geniş aile katılımı ve güvenli bakım olanakları sunulması amaçlanıyor.

Kanun teklifinin ilk 6 maddesinin kabulü sonrasında TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl, birleşime ara verdi. Ancak aranın ardından komisyonun yerine geçememesi nedeniyle birleşim 14.00’e kadar kapatıldı. Bu süreç, sosyal hizmetler alanındaki değişikliklerin beşerî ve idari boyutlarını etkileyebilecek önlemlerin uygulanabilirliği açısından takip edilecek.