Anasayfa
Canlı Borsa
Borsa
Döviz Kurları
Altın
Hisse Senetleri
Endeksler
Kripto Paralar
Döviz Hesaplama
Döviz Çevirici
Kredi Arama
parahavadis
Günlük yaşamda olduğumuz gibi finansal piyasalarda da nerede işlem yapılacağı, hangi zaman diliminde hareket edileceği, günün hangi saatlerinde aktif olunacağı ve hangi paritelerle çalışılacağı gibi kararlar, riskin ne kadarlık bir kısmının kullanıma sunulacağı ve hangi stratejilerin devreye sokulacağı konusunda bir dizi düşünceyi tetikler. Bu süreçleri destekleyen bilimsel alanlar üzerinden, beynimizin hangi bölgelerinin ve hangi hormonların yatırım davranışlarını nasıl etkileyebileceğini incelemek ise bugün başlatmayı planladığım seri için doğal bir başlangıç oluşturuyor.
Nörofinans terimini topluca ele aldığımızda, sinir bilimi, davranışsal finans ve psikoloji alanlarındaki çalışmalarda Amigdala, Prefrontal Korteks, Hipokampus, Nukleus Akumbens ve İnsular Korteks gibi bölgelerin, dopamin, serotonin, testosteron, endorfin, adrenalin ve kortizol gibi hormonların yatırım kararlarında ve işlem davranışlarında rol aldığını görmekteyiz. Bu beyin-hormon etkileşimleri, bireylerin davranışsal profilini ve karar verme süreçlerini şekillendirme konusunda önemli katkılar sunar. Amaç, bu biyolojik mekanizmaları anlamakla sınırlı kalmayıp, öz farkındalığı derinleştirmek ve karar alma disiplinini daha bilinçli ve sürdürülebilir bir düzeye taşımaktır.
Amigdala ile ilgili bölüm ise limbik sistemin, tehlike ve tehdit algılarına karşı ilk savunma hattını oluşturduğunu gösterir. Korku, kaygı, öfke gibi güçlü duygular bu bölgenin doğrudan tetiklenmesiyle ortaya çıkar ve vücudu hızlı bir şekilde harekete geçirir. Ses duymanın ani bir irkilme yaratması veya tehlikeye karşı ani bir yön değiştirme ihtiyacı bu mekanizmayla ilişkilidir. Amigdala, işlem başarısını olumsuz yönde etkileyebildiği gibi, riskli durumlarda da hızlı tepkileri tetikleyerek piyasa hareketlerini kaçırmamanızı sağlayabilir. Ancak volatil otoritenin dengesiz olduğu dönemlerde aşırı uyarımı, dürtüsel kararları ve FOMO’yla hareket etmeyi tetikleyebilir.
Prefrontal Korteks ise beyin için bir tür yöneten merkez olarak işlev görür. Kendini kontrol, planlama, karar verme ve problem çözme gibi görevlere odaklanarak duygusal baskıyı dengelemeye çalışır. Bu bölge sayesinde, duyguların baskısı altında bile rasyonel düşünmek, stratejileri hatırlayıp uygulamak ve riskleri doğru bir şekilde yönetmek mümkün olur. Hafıza işlevleriyle de planlı hareket etmek için gerekli bilgileri saklar ve gerektiğinde geri çağırır.
“Amigdala zararlı, Prefrontal Korteks yararlı” miti üzerine de dikkatli olmak gerekir. Amigdala, riskli durumlar karşısında bizi koruyan doğuştan gelen bir alarm sistemidir ve duygusal tepkilerin uygun seviyede olması, güvenli risk yönetimine yardımcı olabilir. Öte yandan amigdalanın aşırı uyarılması, kararları mantıktan ziyade içgüdülere bağlayabilir ve bu da uzun vadeli kayıplara yol açabilir. Deneyim ve farkındalıkla, amigdaladan gelen sinyalleri doğru okuyup prefrontal kortekse yönlendirme becerisi geliştirmek, daha dengeli kararlar için kritiktir.
Sinyalleri doğru okumak için pratik öneriler Amigdala ile prefrontal korteks arasındaki dengeyi güçlendirmek için, hatalarımızdan ders çıkarma alışkanlığı, farklı piyasa koşullarına maruz kalma ve kayıp korkusuyla barışık olma süreçleri öne çıkar. Deneyim kazandıkça, beyin devreleri hem fizyolojik olarak hem de psikolojik olarak uyum sağlar ve karar süreçleri istikrarlı bir şekilde gelişir. Ancak uzun vadeli deneyimlerin de bazı etkenlerle prefrontal aktivasyonu üzerinde farklılıklar yaratabildiğini unutmamak gerekir; alışkanlıklar yeni durumlara uyum sürecini yavaşlatabilir.
İleri Okumalar ve Kaynaklar
- Bechara, A., Damasio, H., Damasio, A. R., & Lee, G. P. (1999). Different contributions of the human amygdala and ventromedial prefrontal cortex to decision-making. Journal of Neuroscience, 19(13), 5473-5481.
- FeldmanHall, O., Glimcher, P., Baker, A. L., Nyu Prospec Collaboration, & Phelps, E. A. (2019). The functional roles of the amygdala and prefrontal cortex in processing uncertainty. Journal of Cognitive Neuroscience, 31(11), 1742-1754.
- Vieito, J. P., da Rocha, A. F., & Rocha, F. T. (2015). Brain activity of the investor’s stock market financial decision. Journal of Behavioral Finance, 16(3), 220-230.
- Raggetti, G., Ceravolo, M. G., Fattobene, L., & Di Dio, C. (2017). Neural correlates of direct access trading in a real stock market: an fMRI investigation. Frontiers in Neuroscience, 11, 536.
