ABD’nin Hürmüz Boğazı Ablukası ve Küresel Enerji Piyasalarına Etkileri

Hafta sonu Washington ile Tahran arasındaki görüşmelerin anlaşmazlıkla sonuçlanması, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı ablukaya alma kararı almasına yol açtı. Bu adım, petrol piyasalarında sert dalgalanmalara neden oldu; Brent petrolü varil başına yaklaşık 104 dolara yükselirken yüzde 9’luk bir artış kaydedildi. Avrupa doğal gazı vadeli işlemleri de gün içindeki bir ara yüksek seviyede sıçrama gösterdi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, ablukayı Pazartesi günü New York saatiyle 10.00’dan itibaren uygulamaya başlayacağını bildirdi. Orta Doğu’daki çatışmaların küresel enerji piyasalarını nasıl etkilediği konusunda endişeler artarken, fiyatların yükselmesi enflasyon ve büyüme üzerinde riskleri büyütüyor. Fiyatlar arasındaki bu dengeyi bozan bir başka faktör olarak, dünya genelindeki rafineriler ve yatırımcılar teslimata hazır ham petrolü hedefleyen acil bir tedarik yarışına girdi.

İlk tepkiler arasında, ABD Başkanı Donald Trump’ın bu adımın etkili olacağı yönündeki açıklamaları ve daha önce Tahran’dan gelebilecek bir karşı direnişe karşı misilleme tehdidinde bulunduğu hatırlatılıyor. Wall Street Journal’a göre, abluka ile birlikte yönetimin sınırlı saldırıları yeniden başlatma seçeneğini de masaya koyduğu belirtiliyor.

Bloomberg TV’ye konuşan eski Suudi Arabistan ABD Büyükelçisi Michael Ratney, “Bu durum ek risk ve belirsizlik yaratıyor” ifadesiyle değerlendirdi ve özellikle Çin’e giden petrol taşıyan gemiler konusunda, ABD Donanması’nın kapsamlı bir abluka uygulayıp uygulamayacağını ve bunun ABD-Çin ilişkilerinde yeni bir krize yol açıp açmayacağını sorguladı.

Basra Körfezi üzerinden küresel piyasalara bağlantıyı güçlendiren Hürmüz Boğazı, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başlamasından bu yana fiilen kapalı konumunda. İran’ın bazı gemilerden ücret talep ederek ve trafiği savaş öncesi seviyelerin oldukça altında tutarak bu rota üzerindeki kontrolünü artırdığı belirtiliyor. Bloomberg’in tanker takip verilerine göre Mart ayında da Basra Körfezi’nden ham petrol sevkıyatı devam etti; en büyük alıcı olarak Çin öne çıktı, ancak sevkiyatlar önceki aya göre geriledi.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi Orta Doğu Programı Direktörü Mona Yacoubian, ABD’nin abluka planını “oldukça iddialı” olarak nitelendirirken, bunun sorunu çözmediğini ve anlamak için daha fazlasının gerekli olduğunu vurguladı. İran’ın petrol ihracatının tehdit altında hissedilmesi halinde Husiler’in Yemen’den Kızıldeniz’in güneyindeki Bab el-Mendeb Boğazı üzerinden gemi hedef almaya yönelmesi ihtimali konuşuluyor. Savaşın başlamasından bu yana Suudi Arabistan’ın boru hatları ve Yanbu Limanı üzerinden daha fazla petrol sevk etmesi, Kızıldeniz’deki petrol akışının önemini artırdı. Pazar günü Riyad yönetimi, İran’a karşı gelen saldırıların ardından Doğu-Batı boru hattının tam kapasiteye ulaştığını ve Manifa sahasındaki üretimin yeniden başladığını açıkladı.