Anasayfa
Canlı Borsa
Borsa
Döviz Kurları
Altın
Hisse Senetleri
Endeksler
Kripto Paralar
Döviz Hesaplama
Döviz Çevirici
Kredi Arama
parahavadis
Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, Paris’teki merkezinde yaptığı konuşmada, Orta Doğu’daki çatışmaların etkilerinin sadece bölgeyle sınırlı kalmadığını belirtti. Bölgede süregelen gerilimin dünya petrol piyasasında en büyük tedarik kesintisini tetiklediğini söyleyen Birol, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı olması nedeniyle piyasadan devre dışı kalan petrol miktarının 1973 petrol krizindeki kayıtlardan daha yüksek olduğunu kaydetti. Doğal gaz piyasasında da arz darboğazlarının kendini gösterdiğini ifade eden Birol, enerji güvenliği ve küresel ekonomi için sonuçların giderek belirginleştiğini vurguladı.
UEA üye ülkelerinin geçen hafta petrol piyasasındaki tedarik kesintisini telafi etmek amacıyla acil durum petrol stoklarından 400 milyon varili serbest bırakarak piyasaya sürme kararı almasından söz eden Birol, bunun UEA tarihinde görülen en büyük stratejik rezerv kullanımı olduğuna dikkat çekti. Piyasalar bu adımla bir nebze olsun etkisini hissetti ve petrol fiyatları haftaya göre düşüş eğilimini sürdürdü; fakat Birol’un tekrar altını çizdiği asıl kritik nokta, Hürmüz Boğazı’ndan geçişin yeniden başlamasıyla istikrarlı enerji akışının sağlanacağıdır.
Birol, petrol arzındaki kesintilerin yalnızca tüketicileri değil, özellikle Asya ekonomilerini ve gelişmekte olan ülkeleri de doğrudan etkilediğine dikkat çekti. Enerji arzı üzerinde artan baskıların en yoğun hissedildiği bölgelerin Güney ve Güneydoğu Asya olduğunu belirten Birol, bu bölgelerde yalnızca ulaştırma maliyetleri değil, mutfak yakıtlarına olan erişim de tehlike altına girmiş durumda olduğuna vurgu yaptı. Orta Doğu’nun önemli üreticileri arasında yer alan Irak’ın bağımsız mali gelir kaynaklarının da bu dönemde önemli ölçüde daraldığını sözlerine ekledi.
Boğaz açılırsa bile ticaretin toparlanması zaman alacak Başkana göre, stratejik petrol rezervlerinin kullanıma açılmasına ilişkin kararlar, Asya piyasalarına akışın başlamasıyla sonuçlandı. Ayrıca UEA acil durum stoklarından daha fazla ürün piyasaya sürülmeye devam ediyor. Asya-Pasifik ve Avrupa ülkeleri 100 milyon varilin üstünde, Amerika kıtasından ise 170 milyon varilin üzerinde petrol rezervinin piyasaya sürülmesi konusunda uzlaşmaya vardı. Birol, tüm üye ülkelerle koordineli çalıştıklarını ifade ederken, mevcut stokların serbest bırakılması tamamlandığında bile UEA’nın elinde yaklaşık yüzde 20’lik bir stok oranı kalacağını belirtti. Hâlâ 1,4 milyar varilden fazla stok bulunduğunu ifade eden Birol, gerektiğinde daha fazlasını kullanabileceklerini söyledi.
Gelecek dönemde küresel enerji ticaretinin toparlanması zaman alacak Birol, arz kesintilerinin uzamidığı bir senaryoya karşı hazırlıklı olunması gerektiğini belirtti ve Hürmüz Boğazı’nın tekrar açılmasıyla birlikte küresel enerji ticaretinin dengelenmesinin zaman alacağını uyardı. IEA’nin 400 milyon varili piyasaya sürme kararı hakkında da bilgi veren Birol, bu kararın bölgesel ve küresel arz şokuna karşı alınan önlemlerin bir parçası olduğunu vurguladı.
UEA’nın 6. stratejik rezerv kullanımı UEA üyelerinin koordineli bir biçimde acil durum petrol stoklarını piyasaya sürme kararı, kurumun 1974’te kurulan tarihinde altıncı kez bu kapsamda uygulanan bir karar olarak kayda geçti. Önceki benzer kararlar 1991, 2005, 2011 ve 2022 yıllarında alınmıştı. Üyelerin toplam rezerv yaklaşımı, net petrol ithalatının yaklaşık 90 gününe denk gelen acil durum stoklarını içerir ve bu stoklar, arz kesintileri karşısında talebi karşılamak amacıyla depolanır. Şu an ONU’nun global stoklarında 1,2 milyar varilin üzerinde acil durum stoğu bulunuyor ve hükümetlerin yükümlülüğü altındaki yaklaşık 600 milyon varil endüstri stoğu da ekleniyor.
