Küresel Enerji Piyasalarında Artan Stok Dışı Baskılar ve Arz Şoku

Orta Doğu’da sürmekte olan çatışmaların etkisiyle global ham petrol ve ürün stoklarında rekor hızda düşüş kaydediliyor. Goldman Sachs analistlerinin 20 Mayıs notuna göre, görünür stoklar bu ay günde 8,7 milyon varil gibi tarihi bir düşüş gösterdi. Söz konusu küresel gerileme, çatışmaların başlangıcından bu yana izlenen ortalama hızın yaklaşık iki katına ulaşmış durumda.

Analistler, fiziksel piyasalarda sıkılaşmanın sürdüğünü ifade ederek, Hürmüz Boğazı üzerinden tahmini petrol ihracatının normal seviyelerin yalnızca yaklaşık yüzde 5’i civarında kaldığını belirtiyorlar. Bu durum, tedarik tarafında görülen ciddi daralmaların altını çiziyor. Enerji piyasaları, savaşın yol açtığı eşsiz bir arz şoku ile karşı karşıya kaldı ve kriz öncesi stokların hızla eridiği bir döneme girildi. Ayrıca bazı hükümetlerin fiyat artışlarını sınırlamak amacıyla stratejik rezervlerden piyasaya arz ettiği kayıtlara geçti.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (UEA) başkanı Fatih Birol da geçen hafta ticari petrol stoklarının hızla azaldığı konusunda uyarıda bulundu. UEA, çatışmanın kısa sürede sonlanması durumunda bile piyasalarda ekim ayına kadar ciddi arz açığı yaşanacağını öngörüyor.

Goldman analistleri, mayıs ayındaki stok düşüşlerinin yaklaşık üçte ikisinin “su üzerinde seyreden petrol” olarak adlandırılan lojistik kısıtlamalardan kaynaklandığını belirtiyor. İhracattaki daralmanın ithalatı gölgede bıraktığı kaydedilirken, özellikle Asya’dan Avrupa’ya yayılmakta olan ithalat zayıflığının izleri sürülüyor. Avrupa’nın jet yakıtı ithalatında ise 2025 ortalamasının yaklaşık %60 altına inildiği dikkat çekiyor.