Türkiye’de Yerli Üretim ve Telefondaki Değişen Dengeler: Vergi, Teşvik ve Katma Değerli İşbirlikleri

Mıstaçoğlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Aydın Mıstaçoğlu, Bloomberg HT’de Arzu Maliki’ye Türkiye’de cep telefonu üretimi, yerli markaların gelişimi ve üretim maliyetlerine ilişkin öngörülerini paylaştı. Tuzla’daki fabrikanın varlığını hatırlatan Mıstaçoğlu; Türkiye pazarında yıllık telefon satışının yaklaşık 14 milyon adet olduğunu belirtti. Nüfus büyüklüğünü göz önüne aldığımızda bu rakamın potansiyelinin tam olarak kullanılmadığını ifade eden yönetici, gelişmiş ülkelerde telefon yenileme süresinin yaklaşık iki yıl olduğu halde Türkiye’de bunun 6 yıla kadar çıktığını vurguladı. Türkiye nüfusuna göre yıllık satışların 25 milyon adede yaklaşması gerektiğini savunan Mıstaçoğlu, kendi şirketlerinde iki farklı telefon markasını ürettiklerini ve bu ürünlerin operatör kanalları üzerinden tüketicilere sunulduğunu kaydetti. Önemli olan Türkiye’de üretip markalaşmak Yerli üretimin önemine dikkat çeken Mıstaçoğlu, Türkiye’de mevcut yerli markaların bulunduğunu ve yurtdışındaki know-how’un yerli üretime entegre edilerek dünya standartlarında ürünler geliştirildiğini söyledi. Üretimde kullanılan parçaların büyük kısmının yurtdışından geldiğini ifade eden Mıstaçoğlu, yerlilik oranının yaklaşık %25 civarında olduğunu belirtti. Tam anlamıyla yerli üretime yönelmenin hedef olduğuna vurgu yapan Mıstaçoğlu, yatırım tarafında pek çok teşvik bulunduğunu ancak yalnızca fabrika kurulumundaki vergisel teşviklerle sınırlı kalmamak gerektiğini belirtti. İşletme faaliyete geçtikten sonra da dünya devleriyle rekabet ederken Türk markalarına verilen desteklerin sürmesinin önemine değinen konuşmasında “Katma değerli üretim ve know-how transferi şart” ifadesi öne çıktı. Çin ile iş birliği ve know-how transferi Çin ile ticaretin kritik olduğuna dikkat çeken Mıstaçoğlu, sadece ürün satmanın yeterli olmadığını; ortak üretim modellerinin geliştirilmesinin gerekliliğini belirtti. Türkiye’nin lojistik avantajlarına vurgu yapan yönetici, Çinli yatırımcıların Türkiye’ye çekilmesiyle know-how transferinin sağlanabileceğini ve böylece dünyaya katma değerli ürünler ihraç edileceğini söyledi. Telefon artık lüks değil Mobil sektördeki yüksek vergilerin maliyetlere etkisini anlatan Mıstaçoğlu, ÖTV yükünün sektörde uzun zamandır baskı oluşturduğunu ve hafıza çiplerindeki maliyet artışlarının sonuçları doğrudan tüketiciyle buluştuğunu söyledi. Ocak itibarıyla üretim maliyetlerinde %50’nin üzerinde artış yaşandığını aktaran yönetici, yılın ikinci yarısında tüketicilerin fiyat artışlarını daha belirgin hissedeceğini öngördü ve yıl sonunda toplam artışın %50–100 aralığında olabileceğini belirtti. Gümrük süreçlerinin hızlandırılması gerekliliği Üretim süreçlerinde gümrük işlemlerinin kilit rol oynadığını ifade eden Mıstaçoğlu, parçaların ödemelerinin peşin yapıldığını ancak ürünlerin zaman zaman gümrüklerde uzun süre beklediğini belirtti. Bazı durumlarda malların 15 güne kadar gümürkte beklediğini söyleyen yönetici, teminat mektupları ve benzeri uygulamalarla süreçlerin hızlandırılmasının önemine vurgu yaptı. Üretim maliyetlerini düşürmenin küresel rekabet açısından kritik olduğuna işaret eden Mıstaçoğlu, üretim maliyetleri düştükçe dünya ile rekabetin güçleneceğini ifade etti.