Genişletilmiş Mutabakat Zaptı: Bölgesel Barış ve Ekonomik İyileştirmeler İçin Güncel Çerçeve

İsminin açıklanmasına gerek olmayan bir kaynağa dayanarak aktarılan bilgilere göre, yürütülen müzakereler artık çatışmayı geçici olarak dondurmayı ve uzun vadeli bir barış planına zemin hazırlamayı amaçlıyor. İmzalanması halinde, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve nükleer programın sınırlandırılması konularında ayrıntılı bir anlaşmaya varılabileceği öngörülüyor. Bu süreç için yaklaşık 30 günlük bir takvim öne sürülüyor ve görüşmelerin İslamabad veya Cenevre gibi uluslararası merkezlerde yapılması planlanıyor.

İlk etapta İran’ın sevkiyat kısıtlamaları ile ABD’nin deniz ablukasının aşamalı olarak gevşetilmesi öngörülüyor. Ancak taraflar arasında bir uzlaşmazlık çıkarsa, ABD askeri müdahale ve abluka hakkını saklı tutacağını belirtiyor. Mutabakatın en kritik yanını İran’ın nükleer programına getirilen taahhütler oluşturuyor. Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin yaklaşık 12–15 yıl boyunca durdurulması üzerinde görüşmeler yürütülüyor; uzatma ihtimali konusunda ABD baskı yaparken, moratoryum sonrası İran’ın zenginleştirme seviyesi %3,67 ile sınırlandırılabilir.

İleriye dönük olarak, İran’ın dışarıya yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum taşıma şartını da masaya getirebileceği, bunun ABD’ye taşınmasının bile tartışma konusu olabileceği belirtiliyor. Tahran yönetimi, yeraltı nükleer tesislerini işletmeme sözü vermmeyi ve BM müfettişlerinin ani denetimlerini kabul etmeyi taahhüt edebilir. Bu süreç, İran ekonomisi için hayati öneme sahip adımları da beraberinde getirecek.

ABD’nin stratejisi, İran üzerindeki ekonomik baskıyı kademeli olarak hafifletmek yönünde. Ayrıca dünya çapında dondurulmuş olan İran varlıklarının yeniden serbest bırakılması hedefleniyor; böylece milyarlarca dolarlık fonun kademeli olarak erişilebilir olması sağlanacak.