Kanada’dan Türkiye’ye İlk Resmi Kültür Varlığı İadesinin Detayları

Uluslararası iş birliği ve kültürel mirasın korunmasına yönelik önemli bir adım atılarak Kanada’dan Türkiye’ye ilk resmi kültür varlığı iadesi gerçekleştirildi. Bu süreç kapsamında 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışması ülkemize ulaştı ve teslim töreni Ottawa’da yapıldı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı adına açıklama yapan yetkililer, iadenin bilimsel ve hukuki açıdan titizlikle yürütüldüğünü belirtti. Özellikle eserlerin anavatanına dönmesi konusunda yürütülen çalışmaların uluslararası alanda örnek teşkil ettiği vurgulandı. İade kararının temelini, Kanada Federal Mahkemesi’nin 11 Eylül 2025 tarihli kararı oluşturdu ve eserler şimdi Türkiye’ye ait kültür varlıkları olarak değerlendiriliyor.

İade süreci, 1970 UNESCO Sözleşmesi çerçevesinde uluslararası dayanışmanın bir göstergesi olarak kayda geçti. Sürecin başından itibaren Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile Ottawa Büyükelçiliği’nin koordineli çalışması büyük rol oynadı. Ottawa’daki resmi teslimat, Kanada Koruma Enstitüsü’nde düzenlenen törenle tamamlandı ve Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz tarafından Kanadalı yetkililere teslim alındı.

İadenin küresel yankıları ve hedefleri Bu adım, yasa dışı yollarla koparılmış eserlerin izini sürme ve geri alma çalışmalarının uluslararası hukuk çerçevesinde nasıl ilerlediğini gösteriyor. Eserler üzerinde yapılan incelemeler, bazı sayfaların özgün ciltlerinden koparıldığını ve sonradan minyatürlerle değiştirildiğini ortaya koydu. Ancak eserlerin kültür varlığı niteliğini koruduğu ve bu durumun iade sürecini meşrulaştırdığı değerlendirildi.

Süreç nasıl işledi? Ocak 2024’te İstanbul’dan Vancouver’a götürülmesi planlanan eserler, Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından durduruldu. Kanada Miras Bakanlığı ile yürütülen temasların ardından teknik ve hukuki belgeler sunuldu; Kanada Federal Mahkemesi, bu yazıların Türkiye’ye ait kültür varlıkları olduğuna hükmederek iade kararını verdi. Böylece Kanada’dan Türkiye’ye yönelik ilk resmi iade, kültürel mirasın korunması konusundaki uluslararası iş birliğinin somut bir göstergesi olarak kayda geçti.