Anasayfa
Canlı Borsa
Borsa
Döviz Kurları
Altın
Hisse Senetleri
Endeksler
Kripto Paralar
Döviz Hesaplama
Döviz Çevirici
Kredi Arama
parahavadis
ABD ile İsrail’in İran’a yönelik müdahalesinin ardından başlayan misillemeler ve bu çatışmanın ikinci aşamasında Körfez ülkelerinin enerji akışlarında kayda değer yavaşlama görüldü. Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan petrol ve LNG ihracatında yaşanan kesintiler, bölgedeki ekonomileri ve dünya enerji dengelerini üzerindeki baskıyı artırdı. Hürmüz üzerinden 27 Şubat-30 Mart döneminde İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan, BAE ve Bahreyn’in günlük petrol ihracatı önceki rakamlarına kıyasla düşüş kaydetti; bu dönemde toplam petrol gelirlerinde kayıp yaklaşık 15,3 milyar dolar olarak hesaplandı. Enerji tesisleri ve LNG sevklerinde görülen aksaklıklar dahil edildiğinde uluslararası enerji tedarik zinciri üzerinde etki büyüyerek kayıplar 50 milyar doları aştı.
İran’a yönelik saldırıların ardından global petrol taşımacılığının yaklaşık beşte biri, Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. Bu stratejik boğazın kapanması, Körfez ülkelerinin petrol ve LNG ihracatını olumsuz yönde etkiledi ve enerji gelirlerinde kayda değer gerilemelere yol açtı. Kritik bir dönemde, bölgedeki ekonomik büyüme yavaşladı ve enerji talebinin kısa vadede yeniden dengelenmesi için acil önlemler gündeme geldi.
Ekonomik yavaşlama ciddiye ulaştı Bölgede Enerji üretim kapasitesinin etkilenmesi, rafineriler ve ulaşım ağlarında kırılmalar yarattı; bu da küresel enerji piyasalarının kırılganlığını ortaya koydu. Körfez bölgesi, günlük yaklaşık 30 milyon varil petrol üretimiyle dünya arzının önemli bir bölümünü karşılıyor ve Hürmüz Boğazı uluslararası ticaretin yaklaşık %20’sinin geçtiği bir geçiş noktası olarak kritik konumunu koruyor. LNG ticaretinde önemli oyuncular olan Katar ve BAE ile birlikte Suudi Arabistan, Kuveyt ve Irak’in ihracat kapasitesi bu süreçte daraldı.
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, deniz yoluyla gerçekleştirilen petrol sevkiyatlarının yaklaşık dörtte biri Hürmüz Boğazı üzerinden akış göstermekte. Bu durum, Asya’nın büyük ekonomileri olan Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan’ın enerji tedarikine dair kırılganlıklarıyla birleşince, dünya ekonomisinde etkili bir baskıya dönüştü. Bu bağlamda, ham petrolün büyük bir kısmının Asya’ya yönelik sevkıyatında paylar değişti ve bölgesel enerji güvenliğini yeniden tanımlamaya yönelik adımlar hız kazandı.
Küresel enerji sistemi parçalanıyor ve çok merkezli hale geliyor Olaylar, küresel enerji piyasasını daha da karmaşık bir yapıya sürüklüyor. Akyener’e göre, hediye niteliğinde olan LNG ve petrokimya gelirleri hariç Körfez ülkelerinin dört haftalık toplam petrol kaybı yaklaşık 15,2 milyar dolar olarak hesaplanırken, LNG ve diğer ürünler eklendiğinde bu rakam 27 Şubat-30 Mart döneminde 50 milyar doları aşabilir. Bu süreçte IEA üyesi ülkeler toplam 400 milyon varillik acil durum stokunu piyasaya sürmeye hazırlanırken, petrol fiyatları kısa vadede 100 dolar eşiğini aştı; ancak itibari olarak arzı dengelemek amacıyla adımlar atıldı.
Suudi Arabistan’ın devlet geliri büyük ölçüde petrolden gelirken, BAE, Kuveyt, Umman ve Bahreyn’in arzı savaş öncesine göre önemli ölçüde azaldı. Savaşın enerji alanındaki kazananları arasında ABD, Rusya, LNG üreticileri ve yeni enerji trendleri yer alırken, kaybedenler arasında Körfez ihracatçıları, Asya’nın petrol ve LNG ithalatçıları ve Hürmüz Boğazı’na bağımlı ülkeler öne çıktı. Krizin etkileri zamanla Orta Asya petrolü, Doğu Akdeniz gazı ve ABD LNG ihracatı gibi alanlarda yeni dengeleri getirecek gibi görünüyor. Böylece küresel enerji zinciri, daha parçalı ve çok merkezli bir yapıya yöneliyor.
Boğazın stratejik önemi Basra Körfezi’ni Hint Okyanusu’na bağlayan dar yol, enerji ticareti için kritik bir kavşak olarak varlığını sürdürüyor. Katar, Kuveyt ve Bahreyn yükselen bağımlılık oranlarına sahipken Irak, Suudi Arabistan, BAE ve İran ise boru hatlarıyla bazı ihracatlarını boğazı kullanmadan gerçekleştirebiliyor. Bu dönemde Suudi Arabistan, Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı ile ülkenin doğusundan batısına kilometrelerce petrol taşımaya yöneldi. Ülke içindeki boru hatları da bu kırılganlığı azaltmaya çalışıyor. Irak ise Kerkük-Ceyhan hattı üzerinden dünya pazarlarına erişimini sürdürdü.
