Küresel Gaz Piyasında Yeni Dengesizlikler ve Orta Doğu Sorunları

İran kaynaklı çatışmaların tetiklediği yüksek enerji maliyetleri, 2022 krizinden bu yana ilk kez küresel gaz talebinde yıllık bazda düşüş öngören bir tablo çizmektedir. Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) son çeyrek raporunda, yılın ilk yarısında Asya’da tüketicilerin yakıt kullanımını azaltması veya alternatif enerji kaynaklarına yönelmesiyle talep kayıplarını işaret ederken, Avrupa’da yenilenebilir enerji üretiminin artış gösterdiğini aktardı. Orta Doğu’daki gaz talebinin düşmesiyle birlikte, bazı bölgelerde talepteki azalma bu yıl yüzde 0,5 civarında olsa da küresel talebi baskılaması bekleniyor. Çatışmanın Orta Doğu’da sürmesi, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini fiilen kısıtlamaya devam ediyor. Savaşın başlangıcından bu yana gazın ana fiyat göstergelerinin, Avrupa ve Asya’da yaklaşık %40 ile %70 arasındaki artışlar kaydettiği belirtiliyor. Hindistan, Bangladeş ve Vietnam gibi ülkeler için gaz talebi artışını öngören görünümün değiştiği, ithalatçıların uzun vadeli tedarik stratejilerini yeniden gözden geçirdiği ifade ediliyor.

UEA raporuna göre, uzun vadeli bir arz şokunun küresel LNG dengesini giderek daha sıkı hâle getireceği, arz rekabetini güçlendirecek ve Atlantik ile Pasifik havzalarında ithalatta zayıf görünüm ihtimalini uzatacaktır. ABD ile İran arasındaki geçici barış anlaşmasının ardından Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin bir miktar toparlandığı belirtildi; ancak kalıcı bir çözüm konusundaki belirsizlikler sürüyor. Boğaz çevresindeki güvenlik riskleri, yeni çatışma girişimlerinin mutabakatı aşındırmasıyla birlikte gemi trafiğini tehdit etmeyi sürdürüyor.

Yeni LNG arzındaki güçlü artışın, Haziran’a kadar Körfez kaynaklı sevkiyetlerde yaşanan düşüşü kısmen telafi ettiği, fakat Orta Doğu’nun ihracatında görülecek herhangi bir gecikmenin, 2012’den bu yana görülen yıllık arz düşüşüne sürükleyebileceği vurgulanıyor. Bu durum, küresel piyasalarda arzın yeniden dengelenmesini zorlaştırıyor ve gaz piyasalarını daha temiz, daha güvenilir alternatiflere yöneltebilecek uzun vadeli riskleri de beraberinde getiriyor.