AB Tutuşunun Türkiye Çelik İhracatına Yansıması: Kota Uygulaması ve Beklenen Etkiler

Avrupa Birliği’nin çelik sektörünü koruma amacıyla başlattığı yeni düzenleme, Türkiye’nin ihracatını doğrudan etkileyebilir. Gümrük vergileri, kota aşımını önlemek amacıyla artırılırken, gümrüksüz çelik ithalat kotaları 2024 seviyelerine kıyasla yaklaşık %47 oranında azaltılacak. Ayrıca kota sınırını aşan ürünlere uygulanacak verginin oranı, eski %25’ten yeni %50’ye yükseltiliyor.

Bloomberg HT’ye konuşan Türkiye Çelik İhracatçıları Birliği Başkanı Uğur Dalbeler, 1 Temmuz’da yürürlüğe girecek bu düzenlemenin ihracat üzerinde baskıyı artıracağını belirtti. Özellikle yılın ikinci yarısında yeni pazar bulma konusunda sıkıntılar yaşanabileceğini ve toplam ihracatta düşüş beklediğini ifade etti. Dalbeler, mevcut durumda 18,3 milyon tonluk kotanın uygulanmasıyla ihracatta kayıpların başlayacağını ve 3-3,5 milyon tonluk bir azalma olabileceğini söyledi. Bu düşüşün parasal karşılığı yaklaşık 2,5-3 milyar dolar olarak öngörülüyor.

Geçen yıl yaklaşık 16,5 milyon tonluk ihracata karşılık elde edilen gelirler üzerinden değerlendirildiğinde, kota uygulamasıyla 16 milyon tonun bile altına inebileceğini belirtti. Dalbeler ayrıca AB’nin kota dağılımındaki farklılıkların netleşmesini bekliyor ve ülke bazında dağılımın sektör açısından kritik önem taşıdığını vurguladı. Türkiye’nin geçmişte AKÇT anlaşmasına bağlı olduğu hatırlatılarak, şimdi Serbest Ticaret Anlaşması çerçevesinde kazanılmış hakların korunması gerektiği belirtildi. AB’nin yerli üreticiyi korumaya yönelik adımlarının, Türkiye’nin benzer tedbirleri gündemine alması gerektiğini ifade etti.

İlk 5 ayda ihracat geçen yılla paralel seyrediyor

Dalbeler, sektörün yılın ilk beş ayında yaklaşık 7-8 milyon ton ihracata karşılık 6,5-7 milyar dolar gelir elde ettiğini söyledi. Sonuçlar geçen yılın aynı dönemine paralel ilerlerken, küresel gelişmeler ihracatı destekliyor. Rusya–Ukrayna çatışması sonrasında Çin kaynaklı sevkiyatların azalması, Türk çelik üreticilerine bazı pazarlarda rekabet avantajı sunuyor.

Temmuzdan itibaren etkisini gösterecek olan baskı

Nisan ve Mayıs aylarında ihracat geçen yılkine yakın seyretse de asıl etki Temmuz ayından itibaren hissedilecek. AB ülkelerinin kota uygulaması öncesi stok yapma eğiliminin artması nedeniyle Temmuz ve Ağustos’ta talepte yavaşlama olabilir. Yetkililer, bu dönemde Avrupa pazarında talep düşüşünün daha net ortaya çıkacağını belirtiyor. Mayıs ayında yaşanan kısa tatil günlerinin ihracata olumsuz etkisi sınırlı kaldı; üretimin kesintisiz sürmesi, sevkiyatlarda kayba yol açmadı.